UMthetho wokuKhuthazwa kweLungelo
Lokufikelela kuLwazi: Incwadana yokufunda
YeSebe lezeZindlu noRhulumente weNdawo
ISINGENISO
Ukuzinikela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela elwazini/ kulwazi kunika imbeko ngokwemfanelo yomthetho-siseko, ukunika intsingiselo yelungelo elisisiseko, lokufikelela kulwazi olugcinwe nguRhulumente okanye ulwazi olugcinwe kummandla wangasese.
Lo Mthetho luphuhliso olungumgama xa sijonga imbali yelifa lokufihla izinto, lifa elo esilizuze kumashumi eminyaka lolawulo olungekho mthethweni. Ngalo Mthetho sikhanyisa isibane sokuphelisa iimfihlelo nokuthula obekuluphawu lwamashumi eminyaka yolawulo nokuphatha ngocalucalulo.
UMthetho, nombolo 2 ka-2000 wokuKhuthazwa kwelungelo lokuFikelela kuLwazi, ulungiselela ilungelo lokufikelela kulwazi elisemthethweni eliphethwe ngurhulumente namaqela abucala njengenye yezona njongo ziphambili.
Eli lungelo lakunceda ekukhuthazeni kokwenziwa kwezinto elubala, ukuba nokuphedula ngezenzo, ulawulo olunempumelelo, lwamaqela kawonke-wonke nawabucala.
Ngokweli lungelo, liya kwenza ukuba abantu bethu babe nokuthath'inxaxheba ngokupheleleyo baze bathathe izigqibo ezikhokelwa lulwazi ekwakhiweni ngokutsha kwesizwe sethu ngolwazi.
Ngaphaya koko lwengeza ekwakheni isiseko sethu ukukhuthazeni ngenkuthalo intlalo apho abantu boMzantsi Afrika banelungelo elinempumelelo lokufikelela kulwazi ukwenzela ukuba babbe nokusebenzisa kwanokukhusela onke amalungelo abo ngokupheleleyo.
Igunya elinikwe urhulumente ngabantu beli lizwe yayikukuba aphumelelise inguqu, eziya kuphucula umgangatho wentlalo yabo bonke abemi boMzantsi Afrika. UMthetho lo, uyakongeza ngokuvakalayo kwisiseko esiluqilima esakhela phezu kwaso, kwiinzame zethu zolawulo nokuphendula ngezenzo, okufanelekileyo.
INTSHAYELELO
Owona msebenzi uphambili woMthetho weLungelo lokuFukelela kuLwazi ka-2000, owabhengezwa ngoMatshi ka-2001, kukwakha uluntu apho abantu boMzantsi Afrika banendlela yokufikelela kulwazi olufanelekileyo. Eli suntswana litsha lowiso-mthetho lilungiselela ukuba bonke abemi boMzantsi Afrika bangeneli nje kukusebenzisa amalungelo abo, koko, okukokukon akubalulekileyo, babe bawakhusele onke amalungelo abo njengoko edalangcwe kuMthetho-siseko. UMthetho woKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo sokuzinzisa/ ukumanyanisa amalungiselelo ngokuhambelana noMthetho oYilwayo njengoko uthiwe thaca kuMthetho-Siseko.
Inkululeko yethu yoMzantsi Afrika ihleli kwiintsika zenkululeko, umakulingwane nokuhlonela isidima soluntu. Lo Mthetho mtsha yinxalenye, ebalulekileyo kwinkqubo yenguqu, njengoko iqinisa/ibethelela iziseko ezibekwe kuMthetho oyililwayo.
Phantsi komthetho wobandlululo, isithethe yayikukuba iintshukumo nemisebenzi karhulumente kunye nolawulo lwakhe zazigutyungelwe emfihlakalweni nokuthula tu, kufihlwa izenzo zokungcola /zorhwaphilizo kwanezo zingekho mthethweni. Ngolonyulo lwenkululeko lka-1994, siqalise indlela entsha enyanzelisa inkcubeko yokwenza izinto elubala kunye nokuba nokuphendula ngezenzo zakho.
UMthetho wokuKhuthazwa kweLungelo lokuFikelela kuLwazi unikezela uluntu loMzantsi Afrika lulonke ngendlela yokuba noncedo lokufikelela kulwazi oluvela kumaziko oburhulumente nawangasese.
Lo Mthetho mtsha uncedisa iimfuno zawo onke amaziko ukuba athi rhoqo ukwenza ngokusemthethweni kwaye abe nokuphendula ngazo zonke izenzo zawo. Lo mthetho mtsha ubhengezwe njengelinye inyathelo elitsha ekwakheni ubomi obunggcono ngokunika iindlela kumhlali nje, ongephi ukuba abe nokufikelela kulwazi olunokubamba amaziko angasese kunye nakawonkewonke enokuphendula ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
ISIQULATHO
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
C. INKQUBO YOKUCELA UKUFIKELELA KULWAZI
D. UKUBEKWA NGEENDIDI NOKUHLELWA KWEENGXELO EZIBHALIWEYO
E. IINGXELO EZIFUMANEKA NGOKUZENZEKELAYO
G. AMANCEDO, IINKQUBO ZOKUBHENA KUNYE NEZICELO ZENKUNDLA
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
Isebe lezeZindlu noRhulumente wendawo liSebe elifuna nelizama ukomeleza amandla okusebenza kukamasipala ukunikeza eluntwini iinkonzo ezinempumelelo nenkuthalo. Ukuze iSebe libe nokuphumeza injongo yalo ngeyona ndlela inempumelelo, liye lohlulwahlulwa ngokweenkqubo ezine ezizezi: uLawulo; uRhulumente weNdawo; iiNkonzo zobuGcisa; kunye noYilo noPhuhliso. Imisebenzi yezi nkqubo yile:
ULawulo
Eli lungu liqinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo iyenziwa/iyakhiwa ze iguqulelwe kubuchule bokuphatha umcimbi, obunokuqhubela phambili umcimbi nokuzilandelelanisa ngokwelungelo eliphambili nelibalulekileyo kwimisebenzi ekufanele yenziwe. Ijonga abasebenzi abafanelekileyo, iqinisekisa ukuba kukho uqingqo-mali olucwangciswe nolubalwe kakuhle nokuba izenzo seSebe ziyahambelana nowiso-mthetho lukarhulumente.
URhulumente weNdawo
Eli lungu likhuthaza oomasipala abanokuzenzela/ ukuziphilela kwezoqoqqosho nangokwamaziko. Lilungiselela ulawulo olufanelekileyo koomasipala kwakunye nenkqubo yenguqu.
Liqinisekisa ukuba oomasipala babeka ezindaweni ezifanelekileyo amaziko asebenza kuqala engathunywanga ukulungiselela amaxesha kaxakeka , entlekele.
Iinkonzo zezoBugcisa
Eli candelo liqinisekisa ukuphunyezwa ngempumelelo kweeprojekthi zenkxaso-mali yezindlu. Linceda kuzalisekiswa kweeprojekthi ezimalunga namancedo-mali eyinkunzi kunye neeNkqubo zamaziko akhoyo zooMasipala abamanyeneyo. Lincedisa oomasipala ekuxabiseni/ukuqikela ixabiso leempahla ezifana nezindlu nomhlaba.
UYilo noPhuhliso
Eli candelo liphuhlisa iSakhelo (ifreyim) soYilo lwamaPhondo kunye nobuchule bokwenza uphuhliso beeDolophu naMaphandle ukuze oomasipala basebenzele kuso. Lwenza lula ulungiselelo lwezindlu, amaziko akhoyo neenkonzo ngokuhambelana neenoYilo loPhuhliso loomasipala. Ukubekeleleka kweenkqubo ezihambelana neeNjongo zoPhuhliso/uYilo olumanyeneyo loPhuhliso loMhlaba, iiprojekthi zolawulo lokusetyenziswa komhlaba, izindlu namaziko akhoyo ukuya kumanqanaba okuvunywa kwazo.
UMphathi
UNobhala
ULawulo olungaphantsi: Ulawulo olungaphantsi: Ulawulo olungaphantsi:
UYilo lweeDolophu Ulawulo lomhlaba nemiba uYilo lweeDolophu
Injongo: ukuphatha Injongo: ukuphatha iinkonzo Injongo: ukuphatha
Imicimbi yeDolophu neye- zomhlaba nezobugcisa imicimbi yeDolophu
Ngingqi Imisebenzi: 1. Ukuphatha neyeNgingqi imicimbi yolawulo lomhlaba imicimbi yomthetho-siseko nolawulo lwayo
Imisebenzi ISekela-Mphathi Imisebenzi
ICandelo: Ulawulo lomhlaba ICandelo: 1. Uku-
Injongo: phu, na-
X ISekela Mphathi
ICandelo: URhulumente wendawo ICandelo: Amaziko ezindlu asel'ekhona ICandelo:
INjongo: Ukunikela iinkonzo zo- kunye noPhuhliso Iinkonzo
Rhulumente weNdawo Injongo: Ukunikela amaziko zeNkxaso ezezindlu asel'ekhona kunye no- Injongo:
Phuhliso Ukunikela iinkonzo zenkxaso
Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi
lele
Ukucebisa iziphathamandla 2. Ukuhlola impahla efana 2. Ukulungisele-
zeNdawo nomhlaba nezindlu kwenkxaso, ezi-
nywa, umsebe-
cingo
Ukucebisa oomasipala 3. Ukunxibelelana noluntu ngemiba enxulumene nengxowa-mali
Inqanaba lomsebenzi Inqanaba lomsebenzi Inqanaba lomsebenzi
X ISEKELA MPHATHI 1 X ISEKELA MPHATHI
X IGOSA ELIKHULU 1 X IGOSA ELIKHULU
LOLAWULO LOLAWULO 1 X IGOSA
ELIKHULU
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LOLAWULO LOLAWULO
WOLAWULO WOLAWULO WOLAWULO
X UMXABISI 1 X UMCWANGCISI 1 X UMCHWETHEZI
WEDOLOPHU NOMMANDLA 1 X ISITHUNYWA/
ISIGIDIMI
X UMHLOLI WEMPAHLA 2 X UMNCEDISI
EFANA NOMHLABA NEZINDLU GABALALA
X IGCISA LAMASHISHINI 1 X UMSEBENZI
IGCISA LEZINTI ZABEMI OLAWULA
GABALALA IMFONOMFONO
IZAKHIWO
X IGOSA LOKUMANYANISA
ABAHLALI
x Isekela-Mphathi
Icandelo: Urhulumente wendawo Icandelo: Amaziko ezindlu Icandelo: Iinkonzo Icandelo: Iindawo
Injongo: Ukunika iinkonzo akhoyo kunye nophuhliso zenkxaso zasemaphandleni
Zorhulumente wendawo Injongo: Ukunikezela izindlu Ukunika iinkonzo Injongo: Ukunika
Namaziko akhoyo kwano- zenkxaso iinkonzo gabalala
Phuhliso kumaphandle
Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi
Ukwenza amalungiselelo 1. Ukwenza umsebenzi 1. Ukwenza amalungiselelo 1. Ukwenza eenkonzo zorhulumente wolawulo gabalala eenkonzo zenkxaso amalungiselelo wendawo eenkonzo zobu-
zobuchwepheshe
Ukunika iingcebiso 2. Ukunika iinkonzo 2. Ukwenziwa kwama- 2. Ukulungisele-
anje ngerejistri, la ukuchwetheza, isithunywa, umlawuli wemfonomfono, unogada
Ukucebisa oomasipala 3. Ukuxibelelana noluntu 3. Ukulungiswa ngemiba enxulumene entlalweni kweendlela neengxowa-mali zabo 4. Uyilo lwedolophu neNgingqi
INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi
X ISEKELA MPHATHI 1 X ISEKELA MPHATHI 1 X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA
LOLAWULO
X IGOSA ELIPHEZULU 1 X IGOSA ELIPHEZULU 2 X UMABHALANA 2 X UMABHA-
LOLAWULO LOLAWULO WOLAWULO LANA WOLA-
NTLOKO
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LOLAWULO 2 X UMABHALANA 1 X IGOSA ELI-
X UMABHALANA 3 X UMABHALANA 1 X UMCHWETHEZI 1 X INGCALI YO-
KHANDA
GABALALA
X UMXABISI 1 X MHLOLI WEMPAHLA 1 X ISITHUNYWA 1 X IFOLIMANI
EYINTLOKO
GABALALA
X INGCALI YOSHISHINO 2 X UMNCEDISI 1 X IFOLIMANI
KWEZOLUNTU GABALALA EYINTLOKO
X UMCWANGCISI 1 X UMLAWULI 1 X ISIKHULU
GABALALA
BENZI (IZAKHIWO) GABALALA
Ngokuhambelanayo noMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi, kuya kwanyulwa iSekela leGosa loLwazi ukuncedisa igosa elihethiweyo lolwazi kwiPhondo, kumsebenzi wokulungiselela inkqubo yokufikelela kulwazi / kwiirekhodi. Nazi iinkcukacha zonxibelelwano:
ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
ISITHUBA : INtloko yeSebe
IFEKSI : 053- 8318718
C. INKQUBO YOKUFAKA ISICELO SOKUFIKELELA KULWAZI
Ngokuhambelanayo noMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi, kuya kwanyulwa iSekela leGosa loLwazi ukuncedisa igosa elikhethiweyo lolwazi kwiPhondo, kumsebenzi wokulungiselela inkqubo yokufikelela kulwazi / kwiirekhodi. Nazi iinkcukacha zonxibelelwano:
ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
ISITHUBA : INtloko yeSebe
IFEKSI : 053- 8318718
C. INKQUBO YOKUFAKA ISICELO SOKUFIKELELA KULWAZI
Ngokwalo mthetho mtsha: UMthetho 2000 wokuKhuthazwa ukuFikelela kuLwazi, nawuphi na umntu unelungelo lokufaka isicelo sokufikelela nakoluphi ulwazi olugcinwe ngurhulumente okanye elinye iziko likawonkewonke.Ukuze umntu abe nokufikelela kulwazi, kufuneka azalise uxwebhu lwesicelo sokufikelela kulwazi, olufumaneka nakuliphi isebe lakwarhulumente. Umceli kufuneka ke azalise ngokubanzi kangangoko anakho, uxwebhu olwabelwe oku ukulungiselela ukuba iSekela leGosa loLwazi leziko likawonkewonke libe nokuyikhangela lula irekhodi. Olu xwebhu kufuneka emva koku lugqithiselwe kwiSekela leGosa loLwazi kwezi nkcukacha zoqhagamshelwano ezinikwe ngasentla. Ekufunyanweni koxwebhu lwesicelo kuya kwenzeka oku kulandelayo:
 ISekela leGosa loLwazi liya kufumanisa ukub aingab alo mntu ufake isicelo solwazi ngufaki sicelo solwazi ngaye na (iinkcukacha ezingaye yena mceli). Ukuba nguceli ocela ulwazi olungaye akukho mrhumo aya kuwuhlawula. Kodwa ukuba ngaba ngumceli ocela olunye ulwazi (olungekho ngaye) umrhumo wesicelo oyi-R35.00
kufuneka uhlawulwe phambi kokuba kuqaliswe ukukhangelwa kwayo nayiphi irekhodi.
 Nje ukuba ifunyanwe irekhodi, iSekela leGosa loLwazi liya kuyiphonononga lithelekise okuqulathiweyo kuyo kunye nomhlaba wokukhaba/ukusala isicelo.
njengoko kumiselwe eMthethweni.
 Ukuba iSekela leGosa loLwazi liyasivuma isicelo sokufikelela kwirekhodi, umceli uya kwaziswa ngendleko ezenzeke ngenxa yokukhangela irekhodi kwanokuveliswa ngokutsha koxwebhu olufunwayo.
 Zakuba zihlawuliwe iindleko zokufikelela, irekhodi okanye inxalenye yayo, ekuvunyelwe ukuba kufikelelwe kuyo, iya kuveliswa kwakhona ze igqithiselwe kumceli.
Xa kuthe kwenzeka ukuba isicelo singavunywa , umntu uya kwaziswa ze iinkqubo zokubhena komntu zilandele.
UKWAHLULWA NOKUHLUZWA KWEEREKHODI
Iirekhodi kwiSebe lezeZindlu kunye noLawulo lwendawo zahlulwe zaziirekhodi zembalelwano nezinye iirekhodi.
Imbalelwano iyalawulwa kwaye ilawulwa ngokweendlela ezimbini zokufayilisha ezivunywe ukuba zisetyenziswe e-ofisini yiNdawo yePhondo yokulondoloza izibhalo ezibalulekileyo. Yonke imbalelwano enxulumene nabasebenzi ilawulwa yiNkqubo efanayo yokuFayilishwa kweMisebenzi yaBasebenzi . Yonke imbalelwano enxulumene neMisebenzi yeNkqubo yokuFayilisha enguMbindi ekuthe kanti eli sebe alikabi nayo. IiFayile zabantu ngabanye ezivulwe ngokwezi nkqubo zimbini ziboniswe kwiRejista yeFayile eziVuliweyo efakelwe apha.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ngokwemigaqo yeshedyuli yoLawulo lweeRekhodi, shedyuli leyo engekavunywa yiNdawo yePhondo yokugcina izibhalo zakudala ezibalulekileyo.
Ukususela ngonyaka we-1994 ukuya kowama-2001, kule meko, isebe belingahleli kwaye lingalawuli iirekhodi zalo ngokuhambelana nemimiselo yendawo yokugcina izibhalo zakudala ezibalulekileyo. Ezi rekhodi kungoku nje ziyafayilishwa ngokutsha kwinkqubo yohlelo oluvunyiweyo (iNkqubo yokufayilisha kunye noLudwe lwenkqubo yokuLawula iiRekhodi). Le ke, yinkqubo engenakugqitywa bumini, ngoko ke le ncwadana iqaqambisa kuphela ezo rekhodi esezihleliwe ukususela kwinyanga kaMatshi yowe-2001. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga zithi zifayilishwe kubuyelwa umva, le ncwadana ke ngoko, iya kuthi ihlaziywe ze iikopi zohlaziyo zinikezelwe rhoqo kwiKhomishini yoMzantsi Afrika yaMalungelo aBantu yoMzantsi Afrika.
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISEBE LEZEZINDLU KUNYE NOLAWULO LWENDAWO
IMIYALELO GABALALA KWIMISEBENZI YENKXASO YENKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ILUNGISELELWE ONKE AMASEBE AKWARHULUMENTE KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI KWAYE AKUVUMELEKANGA UKUBA ISETYENZISWE NAKWEYIPHI NA I/I-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO.
UKWENZIWA KWENGXELO
LONKE UHLAZIYO OKANYE IZILUNGISO KUNYE NOKUFAKELWA
UKUSHIYELELWA OKANYE UKUFAKELWA KOMGCA NGAPHANTSI
IKWAKUKUPHENGULULA KUFUNEKA KUNIKEZELWE RHOQO
KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO
ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO UKUZE AZITHATHELE INGQALELO
FUTHI AZIVUME NGOKUSESIKWENI. KWIIMEKO APHO UHLAZIYO /
ULONGEZELELO LUJIKELEZISWA NGENDLELA YEMIZUZU
ETHUNYELWA IJIKELELZISWE KWABO BACHAPHAZELEKAYO, IKOPI
YAYO MAYIQALE IGQITHISELWE KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO
YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO, UKUZE
ANIKE IMVUME. UKWENZELA UKUBALULA KOKUKHANGELWA
KWANOKULUNGISELELA ULAWULO OLUVAKALAYO, IZAZISO
MAZINONJOLWE UNYAKA NGAMNYE UQALE NGENOMBOLO
YOKUQALA , UMZEKELO: 1/1998, 2, 1998, NJALONJALO.
UKUFUMANISA NGEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWE IBAMBELA- MPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO HLAZIYO/KWANGEZELELWA KWINKQUBO OKUVUMELEKILEYO UKUBA LWENZIWE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO KWANELI GOSA.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKUTHE NGQO
ONKE AMAGOSA APHATHA IMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA KUFUNEKA ABE NOLWAZI OLUPHELELEYO LOTHOTHO LWENKQUBO ASEBENZA NGALO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUHLANGATYEZWANA NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUNGONAKALISWA KWEIZINTO ZEXABISO EZISETYENZISWAYO KWANOKUTHINTELA NOKUGCINWA KWEZINTO EZISEBENZISEKA NJE OKWEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO EEFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO ENZIWE KUYO YONKE LE NKQUBO. EZI FAYILE ZIBONAKALA LULA NGOPHAWU OLUNGU- 'P" NJENGOKO LINJALO ILUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUSINGISELA, UMZEKELO: LP, ILP, NJALONJALO. ZONKE IIMEKO EZIPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KWANEMIGAQO MAYIPHATHWE APHA KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKWAZI UKUKHANGELA NGOKUKHAWULEZA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA/ INTETHO ELITHI IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISIWE APHA NGASENTLA, LISINGISELA KWIMIYALELO EPHATHELELE KUMSEBENZI WECANDELO NJENGENTO EPHELELEYO INGENGOMYALELO NGOKUSINGISELE KUMALUNGU ABASEBENZI BEBODWA NGOKUZIMELEYO, DE KUFIKE IXESHA APHO UMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IMIBHALO YAKUDALA EBALULEKILEYO, ATHI ANIKELE IGUNYA ELINOKULAHLWA NGOKUMALUNGA NENKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KHONA MALUNGA NEFAYILE YEPROJEKTHI. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KWENZA ISIGQIBO SOKUBA INGABA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO IBE KUPHELA INGAYIYO EFAKWA KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO NJE UKUBA KUNIKEZELWE IGUNYA ELINOKUCITHWA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESINGENAKUBA SAJIKWA ESITHATHIWEYO KWIFAYILE ENGU-A20, KUFUNEKA ZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENDLELA YOKUKHANGELA ISINGQINISO KWISIHLOKO APHO ISEHLO /ITYALA SIGQITYEZELWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SITHATYATHWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ANONXULUMANO MAZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZEKELO, APHO INGXELO EQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGQIBO EKUFIKELELWE KUSO, KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO MAKUBEKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELINONXULUMANO. IMBALELWANO EKUHLANGATYEZWENE NAYO NGAPHANDLE KWEEFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA ZIPHELELE KWEZO ZIBHEKISELELE EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MA INGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO ENGENANTO YAKWENZA
NOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA
OKULUNGISIWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEEMEKO EZINGANYE, EZINGESOSIPHUMO
SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZILUNGISO
ZOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE NGOKUPHELELEYO KUTHOTHO OLUYINTLOKO OKAYE EZINGAPHANTSI KOLO LUYINTLOKO,
EYODWA ZEMEKO ETHILE EKHETHEKILEYO EZINGENAFAYILE
IKHOYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ADIBANE NOMGCINI WENDAWO YOKUGCINA IZIBHALO EZIBALULEKILEYO, WEPHONDO UKUZE KUBE NOKUVULWA IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
.ZILUNGISELELWE IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO KWIINDAWO
ELUHLOBO LWEXESHANA, ENGAFUNI MANYATHELO WAMBI
ELANDELA IMPENDULO YESIQHELO. ZIBONISWA NGOPHAWU U-"R"
KWINKQUBO YEEFAYILE NJENGELUNGU LOKUGQIBELA ZENOMBOLO
YOKUSINGISELA YEFAYILE. ZINGAZE, KUFAYILISHWE APHA IMICIMBI
EBALULEKILEYO,NAPHANTSI KWAZO NAZIPHI IIMEKO.
IINGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUYINTLOKO LWEENGXELO, IZINGENISO NENGXELO,
KWENZIWE KUPHELA AMALUNGISELELO EZO NGXELO NEZINGENISO
EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO
NGAPHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE ULUDWE OLUYINTLOKO
OLULOLUNYE. UTHOTHO OLUYINTLOKO LWEENGXELO NEZINGENISO
LWENZELWE UKUSETYENZISWA KUPHELA KWINGXELO YEZINGENISO,
AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YOMCIMBI NAKULUPHI UTHOTHO
OLUYINTLOKO OLULOLUNYE.
IKOPI EBALASELEYO/ EPHETHE ZONKE
IKOPI EBALASELEYO YIKOPI KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, EPHETHE
YONKE IMICIMBI ESELE IVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO
YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, WEPHONDO NEBONISA
INDLELA EMAZIVULWE NGAYO NEMAZINONJOLWE NGAYO
NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YAYO SELW IREKHODIWE
KWIKOPI EBALASELEYO KWAYE SELE IVUNYIWE NGUMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
KUNYE NOMLAWULI OPHETHE IIREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI
EYODWA EZIVULWE NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO
AWARHEKHODWA KWIKOPI EBALASELEYO. UMPHATHO WEEREKHODI
MAKAQINISEKISE UKUBA UPHENGULULO NEZILUNGISO
EZIFAKELWEYO ESEZIVUNYIWE ZIREKHODWA NGOKO NANGOKO
KWIKOPI EBALASELEYO . IKOPI EBALASELEYO YINDLELA
YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE KUFUNEKA IGCINE
NGOKUKHUSELEKILEYO NGOKUVALELWA KUGCINO LOMLAWULI
WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INKATHALO UKUQINISEKISA UKUBA
AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2000, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EHLELIWEYO: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2822. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU28211 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2822 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ALUHLOBO OLUFANELEKILEYO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE.. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGWO ONKE AMASEBE EPHONDO LOMNTLA KOLONI KULAWULO LWAMAPHONDO. YEYEMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI KUPHELA. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO. IKOPI YASO MAYIGQITHISELWE , KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO ZILUNGISO/ IZENGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ALWAZI UTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYLE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO LANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOLUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
INGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO, IZINGENISO KUNYE NENKCUKACHA, KULUNGISELELWE KUPHELA EZO NGXELO NEZINGENISO EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZINGENISO ZINIKIWEYO KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, UTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEZINGENISO MAISETYENZISWE KUPHELA XA NGABE INGXELO OKANYE ISINGENISO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI OLUNYE ULUHLU OLUNGUNDOQO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI, NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2000, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU2.8.2 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ALUHLOBO OLUFANELEKILEYO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO LULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWA NEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA, IINKONZO ZOLUNTU NEENDAWO ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
S.1 UWISO-MTHETHO KUNYE NEENKQUBO
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Izihlomelo
Imithetho nemimiselo yokuziphatha
Imibuzo yesiqhelo yeNkonzo zoLuntu
Inkcazo/ukutolika
Amanyathelo ngokutshaya
S. 2 ULAWULO LWEZIKHUNDLA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukumiselwa kwesikhundla
Ukudalwa nokuguqulwa kwesikhundla
Amacwecwe adweliswe imisebenzi
Ukuhlelwa kwezikhundla- I-Ofisi yoMmandla
UMgaqo-nkqubo
Ukuxatyiswa komsebenzi
S 3 IIMFUNO ZOMSEBENZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Uthotho lwamaqondo okulinganisa umvuzo
Uncedo lwezempilo
Uhlahlo lwabiwo-mali lwePhondo
Iiyure eziseMthethweni nokuba khona
UYilo lokuQesha ngokuLinganayo
Ukuthathela ingqalelo yenkonzo ende
Uthotho lwemithetho yokuvuzwa (undoqo)
S. 4 UKUFUNWA KWABASEBENZI ABATSHA KUNYE NELAHLEKO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukufunwa kwabasebenzi abatsha nokufunwa kweelahleko
Ukwaziswa kwezikhundla ezitsha
Izikhundla ezisigxina
Abasebenzi abaqeshwe ngokusayina izigqibo nezivumelwano
Ukunqunyanyiswa kwabasebenzi
S. 5 UQEQESHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iimeko
Izifundo zemfundo enomsila
Ukubekwa esikhundleni
Ubugcisa bokuPhatha/ ukuLawula, obuthe xaxe phambili
Izifundo zoMphathi weeRekhodi
Ukuphicothwa kobugcisa
Uqeqesho oluzala ukukhula komqondo wabasebenzi, ngezikhundla zabo
Uqeqesho kwiiNkqubo zoLungiselelo
Ucwangcwiso lwezabasebenzi
Imfundo esiseko yabaDala
Izifundo ngoBugcisa bokuBhala
Izifundo zokuLawula ukusebenza kwabasebenzi
Ulawulo longquzulwano kunye nokunxibelelana okuvakalayo
IYunivesithi yeNtshona Koloni
Uqeqesho lobudlelwana phakathi kwemisebenzi yoluntu naleyo iyeyasekhusini
Izifundo zeNkqubo Zabatyala izindlu
Izifundo zolawulo lwemihlaba
Inkqubo yezifundo zabasebenzi abaxhasa iSebe
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo ngexabiso labasebenzi
IiNkonzo zabaPhathi abakumabakala aPhezulu
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhl;a evalwe ngawo
S.8 UKUSHENXISWA KWABASEBENZI
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukutshintshwa
Ukuthunyelwa kwamagosa ukuba asebenze kwenye indawo ixesha elithile
tshintshwa kwabasebenzi
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ingxelo yenkqubela
Iintsuku zekhefu anazo umntu kunye namalungiselelo
Iidilesi zamagosa
Amancedo abasebenzi kunye neeprojekthi zikaRhulumente
Ulawulo lokusetyenziswa kwabasebenzi
Izivumelwano ngendlela yokwenza umsebenzi
Ukuziphatha okugwenxa/ kakubi
Amanyathelo oKhuseleko
S.10 EZEMALI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlawulo
Ukutsalwa kwemali
Ukurhafiswa
Iindleko zeemfuno zemihla ngemihla nezokuhamba/tyele-
la
Iimali ezifakelelwa ukonwabisa/ ukwamkela amanye amagosa/iindwe-ndwe
Uncedo-mali lwentlawulo yendlu nokumela
Imali evunyelwe ukususwa kwenye indawo usiwe kwenye
Ukuvuzwa nokuBuyekezwa kwaBasebenzi
S.11 UHAMBO KUNYE NEZITHUTHI
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iihambo nezicwangciso ezivunyiweyo
S.12 IMICIMBI YASEKHAYA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukuvuyisana novelwano
Imibutho yabasebenzi
S.13 IINGXELO NEZINGENISO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Amaxwebhu ezicelo zemivuzo yabasebenzi
S.14 IMICIMBI YONXULUMANO NABASEBENZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Uthethathethwano
Abameli nabaMeli babasebenzi
Izenzo neentshukumo zokuchasa nokukhalaza
UWISO-MTHETHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IziBhengezo zeziMiselo zemiThetho noLawulo
UYilo neZilungiso
UYilo neZilungiso
UkuTolikwa kwentsingiselo neZimvo zaseMthethweni
UkuTolikwa kwentsingiselo neziMvo zaseMthethweni
ULUNGISELELO NOLAWULO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Okufunyenweyo
Ukuhlanganiswa kweNgxelo yoMbono neNjongo yoMsebenzi
Ukuyilwa koMsebenzi noLwabiwo lweMisebenzi
Isigxina
Amacandelo
Umgaqo-nkqubo
Uyilo lweNjongo zoMsebenzi weSebe
Iingxelo zeNkqubo
Itrasti yoLawulo lweeRekhodi zeZizwe
Izicelo zokuVunywa
Ukuqokolelwa, ukuVunywa neZilungiso
Uhlolo
UMgaqo-nkqubo
Ithuba likaxakeka/ Amalungiselelo kokuthandabuzeka kwento enokuhla
Izisombululo,iZigqibo zeSigqeba soMbuso/iKhabhinethi
Ukwabelwa kwamagunya kwabo bakumanqanaba aphantsi
Izimemo neMibulelo
Ukwabiwa kwezixhobo zokudubula kunye neembumbulu kubasebenzi
EZEMALI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ulwazi nokuNikwa kwezimvo
Imibuzo yeSiqhelo
Uthelekelelo Gabalala
Ukunikezelwa koHlahlo -Lwabiwo-Mali
UkuQinisekiswa koHlahlo-Lwabiwo-Mali
Ukutshintshwa kwengxowa-mali
Imibuzo esesikweni
UkuQinisekiswa koHlahlo-Lwabiwo-mali
Iingxelo
AmaXwebhu eXabiso leNkangeleko noKhuselo lwemali
Izithuthi
Ezemali: Ukuqeshwa nemisebenzi yamagosa ocalulo-mali
Inkcitho: IiNdleko zoMthetho
Izicelo zeNgxowa-mali
Inkonzo zoluntu ezithengiweyo
Izicelo zeNgxowa-mali
Iminikelo, ukuMelwa ngamali
Noncedo-mali oluvela ngaphandle
Amabango abangwa kwamanye amaSebe
Indawo yogcino-Mali yePhondo
Ukuvalwa konyaka-mali
Amabango angenisiweyo nenkxaso-mali ehlawulweyo
IINDAWO YOKUHLALA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IMibuzo yesiQhelo
Ukucocwa kweziza
Amaziko obunini
Iindawo zokuhlala zikaRhulumente
IiGaraji neeNdawo zokuPakisha izithuthi
IINDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukubalulwa
Iminikelo yamaxabiso omsebenzi ofun'ukwenziwa
Ukukhululwa yiBhodi yamaxabiso emisebenzi efun'ukwenziwa
EzeSebe
Ukukhululwa yiBhodi yamaXabiso emisebenzi efun'ukwenziwa
I-Ofisi kaNdlunkulu
Ukuchithwa kwempahla engaphaya kwaleyo inokusetyenziswa kunye naleyo ingasenakusebenzis-eka kwakhona
Iifoni
Iinkonzo zokuhambisa impahla ngokukhawuleza nangokungxamisekileyo
Imiyalelo enikwa ngoomatshini
EZOTHUTHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Umgaqo-nkqubo
Izithuthi: Iingozi kwiziThuthi ezizimoto zikaRhulumente
Izicelo
Zokulungisa/ ukungciba
Amacwecwe /amaphepha ekubhalwa kuwo ingxelo
Izithuthi:Imibhalo, iilebhile ezincanyathiselwa kwizithuthi
Iikhadi zepetroli
Izithuthi ezithengwe ngenkxaso karhulumente
Ukunikwa kwamaphepha mvume okuqhutywa nokufakwa kwi-inshorensi kwezithuthi
Ukusetyenziswa kwezithuthi zikaRhulumente ngamaGosa angekho msebenzini
Ukuqeshwa kwezithuthi
Ulawulo loKrozo lweZithuthi
UPAPASHO NOKWAZISWA KUNYE
NOTHUNGELWANO/UNXIBELELWANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Amalungiselelo
EzamaPhondo
UKUSEKWA NEENTLANGANISO ZAMAQELA NEMINYE IMIHLANGANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlanganiso: Ezezindlu -Izakhiwo
Ukusekwa neentlanganiso zamanye amaqela neentlanganano zeKhansile zamaPhondo, ezixXoxela ukulukuhlela kwizigqibo ezithile
Iintlanganiso: Ulawulo lokuSetyenziswa koMhlaba
Amanyathelo oLawulo lwangaPhakathi
EZO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iingxoxo zokuThelekelela iNgozi
Iingxoxo zokwabelwa kwamagunya kwabo bakumanqanaba asezantsi
Iingxoxo zeziFundo ngaMalungelo aBantu
Iingxoxo zoLawulo lokuPhuhliswa nokuKhuliswa kwaBasebenzi
Iingxoxo zokuPhuhliswa nokuKhuliswa kwaBasebenzi
Iingxoxo ezingemiba yeNguqu
Iingxoxo zaBantu abaKhubazekileyo
Iingxoxo kunye neengxoxo ze-NHBRC
Iziseko zokuqala kunye namaxesha eengxoxo zokusebenza e-HP
Iingxoxo zokugada nokuxatyiswa kweeprojekti zamanzi nezococeko
Ingxoxo ngeqela lezobuchwepheshe elihlangeneyo
Iingxoxo ngeze-Palamente yomzantsi Afrika
Iingxoxo ngokuXabisa iFuthe lezoKusingqongi-leyo
Umgaqo weNdlela yoKuziphatha
Amalungiselelo obuChule bokuphatha umcimbi
Amaqela anika uQeqesho
Iingxoxo zeMithetho eMitsha
UKUSEKWA NEEENTLANGANISO ZAMAQELA NEZINYE IINDIBANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iindibano: Izifundo ngamaLungelo oLuntu
Intlanganiso yeeNtloko zamaCandelo
IYunithi yeNguqu
IKomiti yoQeqesho kwiPhondo
Ikomiti yezoRhwebo, engaphantsi kwaleyo inkulu
Inkomfa yoMgaqo-nkqubo wezeSini 24/06/02
Ikhansile yePhondo yokusa iNgxoxo kwicala elithile
IKomiti yoCwangciso loPhuhliso olujongene nabakwizingaelisezantsi
ULawulo lweeProjekti
IINTLANGANISO
Inombolo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlanganiso yeSebe loMphathiswa
Iintlanganiso yabachaphazelekayo ekufumanekeni kwaManzi
Imiba yeNguqu
Amalungiselelo eeNtlanganiso Ukuziphatha gwenxa
I-Ajenda yeKomiti yePhondo, yokuQuquzelela uQeqesho
IKomiti yokutshabalalisa indlala, yamacandelo ahlangeneyo
INGXELO, IZINGENISO NOLWAZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IiNgxelo neziNgeniso zezehlo ezingalindelekanga
Ulwabiwo
UMGAQO WENKQUBO WOKULAWULA IIREKHODI
LOMNTLA KOLONI
IMIYALELO GABALALA
ULAWULO LOMGAQO WENKQUBO
IZILUNGISO, IZONGEZELELO NOKUNIKA INGXELO
UKUTSHABALALISA
UKUCHONGA
UKUCHAZWA KWEMIQONDISO YOKUTSHABALALISA
ULUDWE LOKUQULATHIWEYO
A. I-AJENDA NEMIZUZU
B. IINGXELO
C. IMIBA YEZEMALI
D. IIREJISTA
E. UPAPASHO OLUSHICELELWEYO
F. IZINTO NGEZINTO
G. IZAZISO EZIJIKELEZAYO EZIFUNYENWEYO
H. IIREKHODI ZOOMATSHINI BOMBANE
ULAWULO LWESHEDYULI
Ulawulo lweshedyuli lwabelwa uMphathi weeRekhodi. Akuvumelekanga ukwenza utshintsho okanye ukufakela nantoni na kwishedyuli ngaphandle kwemvume yeli gosa.
IZILUNGISO, IZONGEZO/IZIFAKELO KUNYE NENGXELO
Kufuneka zonke izilungiso noko kongeziweyo kungeniswe kuMlawuli wePhondo, wendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo ukuze azigqale, azivume ze anike imvume yokutshabalalisa.
IKOPI ENGUNDOQO
Ikopi engundoqo yeshedyuli yolawulo lweerekhodi ifayilishwa kwisigqubuthelo sefayile esisodwa kwaye ibonakaliswa ngolo hlobo kumphandle wefayile. Le kopi igcinwa leli gosa libalulwe apha ngasentla ekufuneka liqinisekisile ukuba isoloko ihamba nexesha.
UKUTSHATYALALISWA KWEREJISTA
Nje ukuba linikwe igunya lokutshatyalaliswa kwemiba ekwishedyuli yolawulo lweerekhodi, kufuneka kuphunyezwe iirejista zokutshabalalisa. Le rejista yahlulwe ngokweminyaka, umzekelo: 2002, 2003, 2004, njalonjalo. Xa umba uvaliwe, usingiselo kuwo malufakwe kunyaka oza kutshatyalaliswa phantsi kwawo. Umba ovalwe ngowe-2002 ... omyalelo wawo wokutshatyalaliswa ingu- D3, ngoko ke uya kufakwa phantsi konyaka we-2005, ngolo hlobo kube lula ukubaona ukuba yiyiphi imiba emayitshatyalaliswe kunyaka othile. Kuyakhuthazwa ukusetyenziswa kwesibophaleli samaphepha ohlukeneyo njengoko kungenakwenzeka ukuqikelela inani lamaphepha afunekayo, phambi kwexesha.
UKUTSHATYALALISWA
Imiba kufuneka itshatyalaliswe rhoqo- kanye ngonyaka ubuncinane- apho kufuneka kufakwe khona isiqinisekiso semiyalelo emiselweyo kuMphathi wePhondo wendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
Yonke imiba mayalathwe kwiqweqwe elingaphandle, ngenani negama njengoko evela kwishedyuli yolawulo kweerekhodi kunye nomyalelo wokutshabalalisa ofanelekileyo. Inani kunye nomyalelo wokutshabalalisa mazibhalwe ngebloki ebuxande (rektendyula).
INKCAZO YEMIQONDISO YOKUTSHABALALISA
A20 - Ukutshintshelwa kwindawo ekugcinwa kuyo iimbalo ezibalulekileyo kwiminyaka engama- 20 emva kokuphela konyaka ezazenziwa ngayo iirekhodi.
D - Tshabalalisa ( intsusa ngokwayo imisela ixesha lokugcinwa)
D7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuvalwa
AP - Ingashiyeka elugcinweni lombutho ixesha elingasikelwanga mda.
Xa kutshatyalaliswa, umzekelo, xa I-ofisi ivala okanye impahla ichithwa, kufuneka itshintshelwe kwindawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
DAU - Tshabalalisa ngokukhawuleza emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
DAU3 - Tshabalalisa kwiminyaka emi-3 emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
DAU7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
IZIQULATHO
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE UKUTSHATYALALISWA
KUYO
Imizuzu Igumbi 4
Ulawulo
Imizuzu Igumbi 4
Imizuzu Igumbi 4
Ikomiti yobugcisa bolwazi lwamaPhondo
Imizuzu Igumbi 45
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINGXELO 1 Ingxelo yonyaka Intloko yeSebe (2000/2001)
Ingxelo yophicotho zincwadi Intloko yeSebe
Ingxelo yomphicothi zincwadi Intloko yeSebe
Iingxelo zenkqubela yeeProjekthi Intloko yeSebe
Inkcazo zemivuzo Umlawuli wezibonelelo zabasebenzi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE KUYO UKUTSHATYA-
LALISWA
IMIBA 1 Irejista yempahla Igumbi 12
YEMALI
Inkcazo yezemali Igumbi 12
Inkcazo zebhanki zokwenza uthelekiso Igumbi 12
Amaqela Igumbi 12
Irejista yetshekhi Igumbi 12
balalana bemali yokusetyenziswa xa kukho into efunekayo
Irejista yoluhlu Igumbi 12
lweempahla
Amaxwebhu Igumbi 12
exabiso lembonakalo
Irejista yamatyala Igumbi 12
semthethweni
Uhlahlo lwabiwo- Igumbi 10
mali
Iincwadi zengxelo Igumbi 12
zeemoto
Iincwadi zabatyeleli Igumbi 89
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IIREJISTA 1. Ukutshatyalaliswa ERejistri
Ikopi engundoqo KuMlawuli weeRekhodi yenkqubo zokufayi-
Irejista yemali ERejistri ethunyelweyo
Irejista yeposi ERejistri eqinisekisiweyo okanye ethunyelwe ngerejista
Irejista yabanika Igumbi 89
izibonelelo
Irejista yempahla Igumbi 89
ethunyelweyo
Ishedyuli yolawulo UMlawuli weerekhodi lweerekhodi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IIREJISTA 1. Ukutshatyalaliswa Erejistri
Iirejista zefayile Erejistri
Ikopi engundoqo Kumlawuli weerekhodi yomsebenzi ongowona
Irejista yeposi e- Erejistri qinisekisiweyo okanye eposwe ngerejista
Irejista yabanika Igumbi 89
izinto eziyimfuneko
Irejista yempahla Igumbi 89
ethunyelwayo
Ishedyuli yolawulo Kumlawuli weerekhodi lweerekhodi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IINCWADI 1. Iincwadana Igumbi 52
Iincwadana Igumbi 52
Iziphekepheke zezaziso Igumbi 52
Imijuxuzo nemiboniso Igumbi 52
yePhondo
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINTLOBO 1. Iincwadana ezithunyelwa amalungu ERejistri
NGEENTLOBO ombutho
Iidayari zomsebenzi Kwi-ofisi yomntu ngamnye
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINCWADI 1. Iincwadi ezithunyelwa KwiRejistri ekulawulo
EZITHUNYELWA jikelele, zezaziso oluyintloko
JIKELELE, ZEZAZISO
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
EZISEBENZA 1. Ezi rekhodi aziyonxalenye yolawulo oluvunyiweyo
NGOMBANE lwenkqubo ZEREKHODI ezisebenzisa umbane kwaye
Azikafakwa ngokusemthethweni kuludwe lwezo nkqubo.
Zikhona zona kwaye zilawulwa kwiikompyutha zegosa
Ngalinye kulawo aqeshwe apha kwiSebe .
Ezi rekhodi zilandelayo zinokukhangelwa ngabaceli ngaphandle kokufaka isicelo esisodwa sokufikelela okufuneka kwenziwe.
Iingxelo zonyaka nezinye Jonga iShedyuli yoLawulo lweeRekhodi kunye neRejista yeeFayile ezivuliweyo
Amacebo obuchule bokuphatha nokusetyenziswa komcimbi
Uhlahlo lwabiwo- mali namaxwebhu anxulumene noko Jonga iShedyuli yoLawulo lweeRekhodi kunye neRejista yeeFayile ezivuliweyo
Zonke iifayile zomgaqo-nkqubo ezidalwe ngokungqinelana neNkqubo yokuFayilisha
Emsebenzi ikukuxhasa ngokufanayo (eboniswa ngesimaphambili esingu H) kunye neNkqubo yokuFayilisha yoMsebenzi oFanayo waBasebenzi ( eboniswa ngesimaphambili u S)
Ingxelo-mali zonyaka zeSebe
Zonke iirekhodi ezikhe zapapashiwa ngaphambili (umzekelo, amaphekepheke, iincwadana zendaba ezithunyelwa kumalungu, iifoto, njalonjalo)
Zonke iirekhodi ezingabalwanga kwezi zingasentla ziboniswa kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo nakwiShedyuli yoLwulo lweeRekhodi. Ukuba nokufikelela kule yokugqibela kufuneka kwenziwe ngokufaka isicelo umntu ngamnye.
UKUBONISANA, UKUTHATH'INXAXHEBA NOKUBA NEGALELO EKWAKHIWENI KOMGAQO-NKQUBO
Ngeenkqubo ezithi "Isigqeba sombuso(ikhabhinethi) sidibana nabantu" nezithi " Isigqeba sombuso (ikhabhinethi) sidibana nolutsha", iKhansile eLawulayo ifumana igalelo nokungenelela koluntu okunokuba nefuthe ekwakhiweni komgaqo-nkqubo okanye ekwenziweni kwemisebenzi yawo. Ngaphaya koko, ukwenziwa kwesigqibo seKhansile eLawulayo sikhokelwa sikwaziswa, phakathi kwezinye izinto, ziimfuno zabahlali ezivakaliswe kwiintlanganiso ezibekwe ngokokubaluleka kwazo.
H. UNCEDO, IZIBHENE, IINKQUBO NEZICELO ZENKUNDLA
Xa kunokwenzeka ukuba iGosa loLwazi lukwalelele ukufikelela kwiirekhodi ezigcinwe nguRhulumente okanye iQumrhu loLuntu, umntu ofuna ulwazi unelungelo lokubhena kwisigqibo eso. Njengenxalenye yoku, xa ukufikelela kwirekhodi ebandakanya omnye umntu, kunokuthi kuvunywe, loo mntu ungomnye naye unelungelo lokubhena kwisigqibo eso. Isibheno siya kuphononongwa NguGunyaziwe oFanelekileyo. UGunyaziwe oFanelekileyo uya kuhlalutya isicelo kunye nerekhodi ngokokuhambelana nemigqaliselo yokuKhuthazwa koMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi. Wowe-2000.
Xa kunokufumaniseka ukuba isicelo sakhatywa ngokungekho mthethweni, uGunyaziwe oFanelekileyo uya kusijika isigqibo sokuqala seGosa loLwazi ze avumele ukuba nokufikelela kwirekhodi. Umceli uya kuthi aziswe ngezigqibo nangentlawulo ekufuneka ikhutshelwe ukuveliswa kwerekhodi okanye inxalenye yayo.
Kwimeko apho uGunyaziwe oFanelekileyo athe wabe uyasixhasa isigqibo seGosa lolwazi, sokunganiki ilungelo lokufifikelela kwirekhodi, umceli uya kwaziswa ngeso sigqibo. Umceli uya kuthi aziswe nangamancedo angamanye.
Akuphela onke amancedo ezibheno zangaphakathi, njengoko echongwe liQumrhu loLuntu, umceli unelungelo lokubhenela enkundleni.
Ubume bezibheno zangaphakathi enkundleni, njengoko zichongwe nguMthetho, zimi ngolu hlobo:
Isibheno sangaphakathi-
Mazisiwe okanye zigqithiselwe kwiGosa loLwazi zelo qumrhu loluntu lichaphazelekayo, kwidilesi okanye kunxibelelwano afumaneka kulo.
Masityumbe isihloko sesibheno sakhe sangaphakathi.
Masichaze izizathu zakhe zesibheno sangaphakathi.
Singabandakanya naluphi ulwazi olulolunye olwaziwayo ngumbheni.
Ukuba, kufuneka umbheni echaze indlela athanda ukwaziswa ngayo kunye nayo yonke inkcukacha, ngaphaya kwempendulo ebhaliweyo.
Xa kunokwenzeka ukuba kubekho intlawulo yesibheno, le ntlawulo ma ihambe isibheno esibhaliweyo esiya kwiGosa loLwazi. Intlawulo yokubhena ebekiweyo, xa ikho, mayihlawulwe. Xa isibheno sithe sahlawulwa, isigqibo sesibheno sinokumiswa de ibe yenziwe intlawulo.
Isibheno esibhaliweyo masixele idilesi yeposi okanye inombolo yefeksi.
Ukuba isibheno sifakwe emva komda wexesha elimisiweyo, oko kukuthi iintsuku ezingama-60/ 30, uGunyaziwe oFanelekileyo, xa kunesizathu esivakalayo, makakuvumele ukufakwa kwesibheno sangaphakathi.
Xa uGunyaziwe oFanelekileyo enokukukhaba ukufakwa kwesibheno sangaphakathi kuba ixesha loko liphelile, makanike isaziso kuloo mntu obefake isibheno sangaphakathi.
IGosa loLwazi, kufuneka lifake kwiGosa eliFanelekileyo oku kulandelayo, zingaphelanga iintsuku zomsebenzi ezili-10 emva kokufunyanwa kwesibheno sangaphakathi :
Isibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Isizathu sezigqibo ezibandakanyekayo;
Ingaba isibheno sangaphakathi siphikisana nokwaliwa okanye ukunikwa kwelungelo lokufikelela; kunye
Neenkcukacha zonxibelelwano zawo nawuphi umntu ongomnye ekufuneka azisiwe.
Ukuba iGosa eliFanelekileyo liqulunqa isibheno sangaphakathi esiphikisana nokwaliwa kwesicelo selungelo lokufikelela kwirekhodi ephathelele kumntu okanye iqela lesithathu , uGunyaziwe oFanelekileyo makazise loo mntu okanye elo qela lesithathu ngesibheno sangaphakathi, ngaphandle kokuba zonke iinzame zokufumana umntu okanye iqela l esithathu aziphumelelanga. Xa kuthe ke kwenzeka ukuba umntu okanye iqela lesithathu lithe laziswa, loo mntu okanye elo qela maka- okanye malivunyelwe ukuba linike iingxelo ezibhaliweyo okanye ezinikwa ngomlomo.
Xa kusenziwa isigqibo kwisibheno sangaphakathi, uGunyaziwe ofanelekileyo ugqala oku kulandelayo:
Iinkcukacha ezichazwe kwisibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Izizathu ezifakwe liGosa loLwazi ukuze kufikelelwe kwisigqibo esenziwe kuqala;
Naluphi na umelo okanye ukunikwa kwengxelo okuthe kwenziwa;
Ukuba umntu okanye iqela lesithathu akana-/alinakufunyanwa, kwa into yokuba loo mntu/ elo qela khange a/lifumane ithuba lokunika ingxelo yokuba kutheni isibheno sangaphakathi kufuneka sichithiwe.
UGunyaziwe oFanelekileyo angasiqinisekisa isigqibo sokuqala okanye esiyintsusa okanye unokunika isigqibo esitsha. Isigqibo sesibheno sangaphakathi masenziwe zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokufunyanwa kwesibheno sangaphakathi. Nje ukuba isigqibo senziwe, uGunyaziwe oFanelekileyo makanike isaziso sesigqibo kumbheni, kuwo nakuwuphi umntu okanye nakuliphi iqela elilelinye kunye nakumceli, ze kangangoko, azise umbheni kuxwebhu olwaluceliwe. Isaziso sesigqibo masibandakanye oku:
Sichaze izizathu ezifanelekileyo zesigqibo;
Sichaze amalungiselelo omthetho ebekuqanyelwe ngawo;
Sikhuphel'ecaleni naluphi na usingiselo kwirekhodi;
Sichaze ezinye iinkqubo zobheno lwangaphakathi ezifumanekayo kumceli; okanye
Sichaze ukuba amaqela abandakanyekayo, oko kukuthi; umbheni, iqela lesithathu, njalonjalo, lingafaka isicelo enkundleni yamatyala ukuphikisana nesigqibo kwisibheno sangaphakathi zingegqithanga iintsuku ezingama-60 okanye ezingama-
( kwiqela lesithathu).
Xa ziphele tu iinkqubo zokubhena kwangaphakathi, umceli unelungelo lokufikelela kwinkundla yamatyala ukuze abhene kwakhona.
